Το «δεν πειράζει» που μένει μέσα μας

Στη συζήτηση συμφωνήσαμε. Στον δρόμο για το σπίτι, όμως, ξαναφέρνουμε κάθε φράση στο μυαλό μας. Ίσως δεν θέλαμε να αναλάβουμε εκείνη την υποχρέωση. Ίσως ένα αστείο μάς έφερε σε δύσκολη θέση. Το στόμα είπε «εντάξει», ενώ κάτι μέσα μας δεν ήταν καθόλου εντάξει.

Ο θυμός δεν εμφανίζεται πάντα με φωνές. Μπορεί να δυσκολευόμαστε ακόμη και να τον αναγνωρίσουμε, ιδίως όταν έχουμε συνδέσει τη δυσαρέσκεια με αχαριστία ή τον διαφωνούντα άνθρωπο με κάποιον που θα μείνει μόνος.

Συναίσθημα δεν σημαίνει πράξη

Υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο να αισθάνομαι θυμό και στο να απειλώ, να μειώνω ή να ασκώ βία. Το πρώτο είναι συναίσθημα που χρειάζεται κατανόηση. Τα δεύτερα είναι συμπεριφορές με συνέπειες, για τις οποίες έχουμε ευθύνη.

Αν ο θυμός μοιάζει επικίνδυνος ακόμη και ως εμπειρία, μπορεί να μην αφήνουμε καν τον εαυτό μας να σκεφτεί ότι κάτι τον αδίκησε. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ενόχληση αποδεικνύει αδικία. Σημαίνει ότι αξίζει να ακούσουμε την πληροφορία πριν την απορρίψουμε.

Τι φοβάμαι ότι θα χαλάσει αν διαφωνήσω;

Η ψυχοδυναμική διερεύνηση μπορεί να σταθεί σε αυτή την ερώτηση. Ίσως υπάρχει φόβος εγκατάλειψης, ίσως μια εμπειρία όπου η διαφωνία είχε δυσανάλογο κόστος. Ίσως πάλι δυσκολευόμαστε να κρατήσουμε μαζί δύο αλήθειες: «σε νοιάζομαι» και «αυτό που έγινε δεν μου άρεσε».

Δεν χρειάζεται να αποδώσουμε κάθε δυσκολία σε ένα παλιό γεγονός. Η σημερινή σχέση και το αν επιτρέπει ασφαλή διαφωνία έχουν επίσης σημασία. Δεν είναι δίκαιο να περιγράφεται μια πραγματικά εκφοβιστική κατάσταση απλώς ως προσωπική αδυναμία έκφρασης.

Να βρεθούν λέξεις πριν συσσωρευτεί η απόσταση

Μια πιο συγκεκριμένη διατύπωση, όπως «δεν θέλω να συζητάμε αυτό το προσωπικό θέμα μπροστά σε άλλους», μπορεί να εκφράζει το όριο χωρίς να χρειάζεται επίθεση. Δεν εγγυάται ότι ο άλλος θα ανταποκριθεί όπως ελπίζουμε. Κάνει όμως πιο καθαρό τι προσπαθούμε να προστατεύσουμε.

Στη θεραπεία μπορεί να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο συνυπάρχουν ο θυμός, η ενοχή και η ανάγκη για σύνδεση. Αν υπάρχει βία, απειλή ή έλεγχος, προτεραιότητα είναι η ασφάλεια και η κατάλληλη υποστήριξη, όχι μια αντιπαράθεση που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο.

Άννα Μωραΐτη